Memuarystyka ziemiańska jako źródło do badań nad położeniem ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką na przykładzie Kielecczyzny
Abstrakt
Memuarystka ziemiańska ze względu na obecność wątków żydowskich głównie o charakterze ogólnym może być wykorzystana jako źródło uzupełniające w badaniach podstawowych nad dziejami Żydów w dobie Holokaustu. Zawarte w pamiętnikach informacje mogą być punktem wyjścia do szczegółowych poszukiwań. W pamiętnikach dokumentowano wiele aspektów położenia mniejszości żydowskiej, m.in. sytuację Żydów w pierwszych miesiącach okupacji, w okresie gettoizacji oraz sam moment masowej likwidacji gett i wywózki do obozów. Jest to spojrzenie z zewnątrz na społeczność żydowską, więc te informacje nie mogą być szczegółowe, trudno na ich podstawie zrekonstruować ich losy, natomiast na pewno wskazują na określone zjawiska dokonujące się w kontekście eksterminacji Żydów. Pamiętniki ziemiańskie to źródła, które trudno pominąć, badając strategie przetrwania Żydów oraz postawy otoczenia polskiego wobec samej zbrodni ludobójstwa.
Landowner memoirs, primarily containing general Jewish themes, can complement primary research on the history of Jews during the Holocaust era. Information in these memoirs can serve as a starting point for in-depth investigations. The memoirs document various aspects of the Jewish minority’s situation, including the Jews’ condition in the early months of the occupation, during ghettoization, and at the time of mass ghetto liquidation and deportation to death camps. These memoirs offer an external view of the Jewish community; therefore, the information might not be detailed enough to reconstruct the lives of individuals or Jewish families who were victims. Still, they certainly point to specific phenomena occurring in the context of Jewish extermination. Landowner memoirs are crucial sources when examining survival strategies among Jews, Polish assistance to Jews, and the attitudes of the Polish community towards the genocide.
O autorze
Jerzy Gapys — pracuje w Instytucie Historii od 1996 r., od 2020 r. pełni w nim funkcję dyrektora. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół kilku problemów badawczych: dzieje elit społecznych w Polsce w latach 1918–1945; ziemiaństwo polskie w latach 1918–1945, duchowieństwo katolickie w okresie II wojny światowej, działalność dobroczynna ziemiaństwa i duchowieństwa, społeczności wiejskie, społeczeństwo polskie wobec podziemia zbrojnego. Jest autorem dziewięciu książek (monografie i edycje źródeł), dziesięciu prac pod redakcją oraz ponad stu artykułów naukowych i rozdziałów w pracach zbiorowych.
e-mail: jerzy.gapys@ujk.edu.pl
