Cmentarz żydowski w Kielcach w latach 1945–1989
Abstrakt
Artykuł opisuje historię cmentarza żydowskiego usytuowanego w kieleckiej dzielnicy Pakosz. W pierwszych latach po zakończeniu wojny obiektem opiekowało się Żydowskie Zrzeszenie Religijne w Kielcach. W tym czasie na cmentarzu odbywały się pogrzeby, między innymi w lipcu 1946 r. pochowano na nim ofiary pogromu kieleckiego. W kolejnych latach cmentarz stopniowo niszczał, część jego powierzchni zajęła Spółdzielnia Pracy Odlewnia Żeliwa i Metali Kolorowych Warsztaty Mechaniczne „22 Lipiec”. Kwestia dalszego użytkowania cmentarza, jego ewentualnego zabezpieczenia i upamiętniania pochowanych na nim osób była przedmiotem długoletniej korespondencji pomiędzy miejscowymi władzami, Ministerstwem Gospodarki Komunalnej, Urzędem do Spraw Wyznań w Warszawie oraz organizacjami żydowskimi. Dopiero w latach osiemdziesiątych udało się doprowadzić do ogrodzenia cmentarza, budowy lapidarium i odsłonięcia pomnika ku czci ofiar Zagłady.
The article describes the history of the Jewish cemetery located in the Pakosz district of Kielce. Initially, the Jewish Religious Association in Kielce looked after the cemetery in the post-war years. Burials took place there, including the interment of victims of the Kielce pogrom in July 1946. Over time, the cemetery gradually deteriorated, with a part of its land occupied by the Cooperative Foundry of Iron and Non-Ferrous Metals and Mechanical Workshops. The issue of the cemetery’s future use, potential preservation, and commemoration of those buried sparked prolonged correspondence between local authorities, the Ministry of Municipal Economy, the Office for Religious Denominations in Warsaw, and Jewish organizations. It wasn’t until the 1980s that the cemetery was fenced, a memorial wall was built, and a monument in honour of the Holocaust victims was unveiled.
O autorze
Krzysztof Bielawski — badacz cmentarzy żydowskich. Doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Twórca strony internetowej www.cmentarze-zydowskie.pl. Specjalista do spraw dziedzictwa żydowskiego w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Autor książki Zagłada cmentarzy żydowskich oraz artykułów publikowanych na łamach m.in.: „Kwartalnika Historii Żydów”, „Miasteczka Poznań”, „Spotkań z Zabytkami”, rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, portalu Wirtualny Sztetl.
Kontakt: info@cmentarze-zydowskie.pl.
