Pamiątkowa tablica fundacyjna sztandaru gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Kielcach
Abstrakt
W 2011 roku Muzeum Historii Kielc otrzymało w darze niezwykłą drewnianą tablicę z umieszczonymi w niej gwoździami pamiątkowymi. Szybko ustalono, że jest to przedwojenna tablica fundacyjna sztandaru Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Jana Śniadeckiego w Kielcach (dawnej Szkoły Handlowej). Tablicę wykonano dla upamiętnienia nadania szkole sztandaru, a zgodnie z ówczesnym zwyczajem na pamiątkowych gwoździach umieszczono nazwiska byłych uczniów, profesorów, osób i instytucji związanych ze szkołą oraz tych, którzy przyczynili się do ufundowania sztandaru. Sztandar został poświęcony 6 lutego 1938 roku przez biskupa Franciszka Sonika. Kształt tablicy, jej ornamentyka oraz inskrypcje zawierają liczne symbole historyczne i patriotyczne. Ma ona formę ośmioboku utworzonego z krzyża równoramiennego z promienistymi wiązkami między ramionami (tzw. krzyża kawalerskiego – symbolu męstwa na polu walki, stosowanego w odznaczeniach i wyróżnieniach, m.in. w Orderze Virtuti Militari). W centralnej części zaznaczono kontury granic II Rzeczypospolitej, a wokół umieszczono nazwy miast i daty historyczne: Kielce 1863, 1914; Kraków 1794, 1914; Lwów 1848; Poznań 1848; Warszawa 1830, 1918; Wilno 1919–1920; Zułów 1867 (miejsce i rok urodzenia Józefa Piłsudskiego); Gdynia 1920. Jak wynika z napisu na mosiężnej tabliczce przymocowanej do prawej krawędzi, tablica została zaprojektowana przez architekta Aleksandra Pignana, a wykonana przez Józefa Bednarskiego. W tablicę wbito 272 gwoździe pamiątkowe. Oprócz opisu uroczystości z 1938 roku artykuł zawiera również tabelę z wykazem osób i instytucji uwiecznionych na gwoździach pamiątkowych tablicy fundacyjnej.
In 2011, the Kielce History Museum received as a gift an unusual wooden plaque with embedded commemorative nails. It was quickly established that it was a pre-war foundation plaque for the banner of the Jana Śniadecki high school in Kielce (former Trade School). The plaque was created to commemorate the award of the banner to the school, and, as was customary, the names of former pupils, professors, people and institutions related to the school and those who contributed to the founding of the banner were placed on its commemorative nails. The banner was consecrated on February 6, 1938 by Bishop Franciszek Sonik. In its shape, ornaments and inscriptions, the plaque contains many historical and patriotic symbols. It has the shape of an octagon made of an isosceles cross with beams of rays between the arms (the so-called knight’s cross, a symbol of bravery in battle, used in decorations and distinctions, e.g. in the order of Virtuti Militari), with the outline of the borders of the Second Polish Republic marked in the center and names of cities as well as historical dates: Kielce 1863 1914, Kraków 1794 1914, Lviv 1848, Poznań 1848, Warsaw 1830 1918, Vilnius 1919-20, Zułów 1867 (place and date of birth of Józef Piłsudski), Gdynia 1920. According to the inscription on the brass plate nailed on the right-hand side edge, the plate designed by architect Aleksander Pignan was made by Józef Bednarski. 272 commemorative nails are engraved in the plaque. In addition to the description of the celebration of 1938, the article contains a table with a list of people and institutions placed on the commemorative nails of the foundation plaque.
O autorze
Marcin Kolasa — kierownik Działu Gromadzenia i Dokumentacji w Muzeum Historii Kielc, autor opracowań i wystaw muzealnych. Zainteresowania badawcze: historia Kielc i regionu ze szczególnym uwzględnieniem XX w., fotografia historyczna.
e-mail: kolasa@mhki.kielce.eu
