Pancerne walki o Kielce w styczniu 1945 r. w pamiątkach historycznych
Abstrakt
Rok 2020 stanowi okazję do przypomnienia jednego z najważniejszych wydarzeń w historii militarnej Kielc i ich najbliższych okolic – zaciętych walk pancernych stoczonych o stolicę Gór Świętokrzyskich w połowie stycznia 1945 roku. Pamięć o bitwie rozegranej 75 lat temu na południe od Kielc, uznawanej za jedno z największych starć pancernych w historii, ma istotne znaczenie dla wszystkich zainteresowanych dziejami regionu kieleckiego oraz historią II wojny światowej. Celem artykułu jest przedstawienie materialnych świadectw walk o Kielce, toczonych w styczniu 1945 roku pomiędzy broniącymi się wojskami niemieckimi a nacierającą Armią Czerwoną, które znajdują się w zbiorach Muzeum Historii Kielc lub zostały mu udostępnione przez inne instytucje oraz osoby prywatne. Prezentację poszczególnych zabytków historycznych oparto na ich podziale na następujące kategorie: fotografie i materiały filmowe, dokumenty oraz militaria. Mimo że walki stoczone w rejonie Kielc w połowie stycznia 1945 roku należały do największych bitew pancernych w historii wojskowości, ich materialne dziedzictwo w postaci zachowanych do dziś pamiątek historycznych jest stosunkowo skromne. Aby właściwie osadzić omawiane pamiątki historyczne w realiach epoki, artykuł rozpoczyna się od przedstawienia genezy bitwy – od utworzenia przyczółka baranowsko-sandomierskiego – następnie zarysowuje przebieg walk o Kielce w połowie stycznia 1945 roku, uwzględniając liczebność walczących sił oraz porównanie parametrów uzbrojenia pancernego obu stron konfliktu.
The year 2020 is a pretext to recall one of the most important facts from the military history of Kielce and its immediate vicinity, which involved fierce armored battles fought over the capital of the Świętokrzyskie Mountains in mid-January 1945. Remembering the battle that took place 75 years ago south of Kielce as one of the largest tank clashes in history is important for everyone interested in the history of the Kielce region and World War II. The aim of the article is to present material evidence of the battles of Kielce fought in January 1945 between the German troops on the defensive and the advancing Red Army, which were included in the collections of the Kielce History Museum or were made available to it by other institutions and private persons. The presentation of individual historical memorabilia was made on the basis of their assignment to the following categories: photos and films, documents, military items. Despite the fact that the battles fought near Kielce in mid-January 1945 were among the largest armored battles in military history, their legacy in the form of historical mementoes preserved to this day is relatively small. In order to properly place the discussed historical mementoes within the historical realities, the article starts with the genesis of the battle from the moment of the establishment of the Baranów-Sandomierz bridgehead, an outline of the clashes over Kielce in mid-January 1945, taking into account the number of forces and a comparison of the parameters of the armored weapons of the fighting parties.
O autorze
Konrad Otwinowski — kielecki historyk, muzealnik i badacz dziejów regionu świętokrzyskiego. Specjalizuje się w historii Kielc oraz historii wojskowości i przemysłu okresu II Rzeczypospolitej i II wojny światowej. Jest autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych poświęconych historii miasta, w tym monografii Huta „Ludwików” w Kielcach 1919–1945. Aktywnie uczestniczy w popularyzacji historii regionalnej poprzez wystawy, wykłady i działalność edukacyjną.
