Kapitan Leonard Cholewa – zapomniany bohater kieleckiego września 1939 r.
Abstrakt
Leonard Cholewa urodził się na Lubelszczyźnie, skąd we wczesnej młodości przeniósł się do Warszawy, aby podjąć naukę. W wieku 21 lat przerwał edukację i jako ochotnik wstąpił do formujących się oddziałów odrodzonego Wojska Polskiego, by walczyć z Ukraińcami o Lwów. Od tego momentu związał swoje życie i karierę z zawodową służbą wojskową. Za udział w wojnie polsko-ukraińskiej, a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej, został awansowany do stopnia sierżanta plutonowego oraz dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po zakończeniu działań wojennych kontynuował naukę w Szkole Podchorążych, uzyskując stopień podporucznika. W latach 1927–1939 pełnił służbę w 2 i 4 Pułku Piechoty Legionów, stacjonujących odpowiednio w Pińczowie i Kielcach, gdzie awansował do stopnia kapitana. Podczas kampanii wrześniowej walczył w szeregach 154. Pułku Piechoty Rezerwowej. Brał udział w bitwie pod Dąbrową i Wiśniówką (5–6 września 1939 r.), po czym wraz z resztkami swojego oddziału wycofywał się, unikając okrążenia. Wspólnie z jednostkami 7 Dywizji Piechoty skierował się w stronę Wisły, docierając w rejon Ciepielowa, pomiędzy Lipskiem a Zwoleniem. Tam doszło do starcia z wojskami niemieckimi, podczas którego Leonard Cholewa został ciężko ranny. Po zakończeniu walk Niemcy dokonali jednej z pierwszych zbrodni wojennych na polskich jeńcach w czasie II wojny światowej. Rozstrzelali około 150 żołnierzy Wojska Polskiego, a następnego dnia zamordowali w lesie koło wsi Anusin kolejnych kilkunastu rannych polskich żołnierzy, wśród których znajdował się również kapitan Leonard Cholewa.
Leonard Cholewa was born in the Lublin region, from where he moved to the capital at an early age to start education. He stopped his studies at the age of 21, signing up as a volunteer in the forming units of the reborn Polish Army to fight the Ukrainians for Lvov. From that moment on, Leonard Cholewa connected his life and career with military service. For his participation in the war with the Ukrainians, and then with the Bolsheviks, Leonard Cholewa was promoted to the rank of platoon sergeant and was awarded the Cross of Valor twice. After the fights ended, he continued his education at the Officer Cadet School and was eventually promoted to the rank of second lieutenant. In the years 1927–1939 he served in 2nd and 4th infantry regiments of the Polish Legions, in Pińczów and in Kielce, where he was promoted to the rank of captain. During the September campaign, he fought as part of the 154 Reserve Infantry Regiment, in the battle of Dąbrowa and Wiśniówka (5-6 September), then with the remnants of his unit, he withdrew to avoid encirclement and, together with the units of the 7th Infantry Division, marched towards the Vistula, reaching the the area of Ciepielów between Lipsko and Zwoleń. There, a battle with the German broke out, during which Cholewa was badly injured. After the battle, the first crime in the history of World War II on prisoners of war took place - the Germans shot about 150 Polish soldiers and the next day they murdered another dozen wounded Polish soldiers, including Captain Cholewa, in the forest near the village of Anusin.
O autorze
Adam Rzadkowski — historyk i regionalista związany z Kielcami, specjalizujący się w historii wojskowości oraz dziejach Kielc i regionu świętokrzyskiego w okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych poświęconych m.in. produkcji zbrojeniowej Huty „Ludwików”, kampanii wrześniowej 1939 roku oraz losom żołnierzy Wojska Polskiego związanych z Kielecczyzną. Współpracował z Muzeum Historii Kielc, przygotowując wystawy historyczne i popularyzując wiedzę o przeszłości miasta poprzez wykłady, prelekcje i działalność edukacyjną. Jest również zaangażowany w działalność rekonstrukcji historycznej, zwłaszcza w upowszechnianie tradycji 4 Pułku Piechoty Legionów, oraz uczestniczy w przedsięwzięciach organizowanych przez Instytut Pamięci Narodowej i inne instytucje zajmujące się ochroną dziedzictwa historycznego.
