Chwała młodym bohaterom. Tryptyki Obrona Lwowa i Obrona Płocka (1936) Stanisława Kaczora Batowskiego ze szkoły w Skarżysku-Kamiennej
Abstrakt
W okresie międzywojennym bohaterskie Orlęta Lwowskie i Orlęta Płockie stawiane były za wzór w patriotycznym wychowaniu dzieci i młodzieży. Walki młodych obrońców zostały przedstawione w dwóch tryptykach namalowanych we Lwowie w 1936 r. przez Stanisława Kaczora Batowskiego (1866–1946): Obrona Lwowa oraz Obrona Płocka. Są to obrazy olejne wykonane na jednym płótnie, przy czym sceny tryptyków zostały oddzielone drewnianymi listwami osadzonymi w ramie. Dzieła powstały na zamówienie szkoły im. Józefa Piłsudskiego w Skarżysku-Kamiennej, gdzie były eksponowane przez blisko trzy lata. Batowski doskonale znał topografię Lwowa, natomiast sceny bitwy o Płock oraz dekoracji obrońców miasta Krzyżami Walecznych namalował na podstawie materiałów przekazanych przez zleceniodawców. Po wybuchu II wojny światowej tryptyki zostały ukryte, a z czasem o nich zapomniano. Po 1989 r. oba dzieła pojawiły się na rynku sztuki. Tryptyk Obrona Płocka został zakupiony w 1994 r. do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (już podzielony na trzy części) jako obiekt pochodzący z kolekcji prywatnych. Obrona Lwowa została zidentyfikowana przez autora w 2016 r. w jednym z warszawskich domów aukcyjnych, a następnie zabezpieczona jako strata wojenna przez służby Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na podstawie materiałów archiwalnych oraz po blisko dwudziestu latach badań autorka odnalazła i zidentyfikowała oba tryptyki Stanisława Kaczora Batowskiego pochodzące ze szkoły w Skarżysku-Kamiennej. Miasto Skarżysko-Kamienna podejmuje obecnie starania o odzyskanie odnalezionych tryptyków.
In the interwar period, the heroic Lvov Eagles and Płock Eagles were set as models in the patriotic education of children and youth. The fights of young defenders were depicted in two triptychs painted in Lvov in 1936 by Stanisław Kaczor Batowski (1866-1946): The Defense of Lvov and The Defense of Płock. They are oil paintings on one piece of canvas and the triptych scenes are separated by wooden slats embedded in the frame. The works were commissioned to the school named after Józef Piłsudski in Skarżysko-Kamienna, where they were exhibited for almost three years. Batowski knew the terrain conditions of Lvov; however, he painted the battle of Płock and the decoration of the city’s defenders with Crosses of Valor on the basis of the materials provided by the comissioners. After the outbreak of World War II, the triptychs were hidden and later forgotten. After 1989, both were put up for sale on the art market. The triptych The Defense of Płock was bought in 1994 for the Polish Army Museum in Warsaw (divided into three parts) as a work from private collections. The Defense of Lvov was identified by the author in one of the Warsaw auction halls in 2016, and then secured as a war loss by the services of the Ministry of Culture and National Heritage. On the basis of archival materials and after nearly 20 years of research, the author found and identified both triptychs by Stanisław Kaczor Batowski from the school in Skarżysko-Kamienna. The city of Skarżysko-Kamienna is trying to recover the discovered triptychs.
O autorze
Anna Myślińska — doktor nauk humanistycznych, historyk sztuki, dyplomowany kustosz oraz rzeczoznawca Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Posiada tytuł MBA i wieloletnie doświadczenie w zarządzaniu instytucjami kultury oraz ochronie dziedzictwa. Jest autorką licznych publikacji naukowych. Zawodowo przez ponad 30 lat była związana z Muzeum Narodowym w Kielcach.
