Wojskowa i partyzancka działalność profesora Wacława Różańskiego
Abstrakt
Jednym z przedstawicieli krakowskiego środowiska naukowego związanych z regionem świętokrzyskim był profesor Wacław Różański (1913–1994). Po ukończeniu gimnazjum im. Mikołaja Reja odbył kurs podchorążych w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach. Następnie rozpoczął pracę w zakładach przemysłowych w Starachowicach, gdzie zdobywał środki na studia w Akademii Górniczej. Po wybuchu II wojny światowej uczestniczył w kampanii wrześniowej, a po klęsce w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim powrócił do Kielc. Nawiązał tu kontakty z Służbą Zwycięstwu Polski, Związkiem Walki Zbrojnej oraz Armią Krajową, w której został dowódcą zachodniego rejonu „Zalezianka” w Kielcach. Dzięki swoim kwalifikacjom zawodowym zajmował się naprawą i produkcją broni oraz granatów ręcznych. Brał również udział w działaniach zbrojnych. W Komendzie Okręgu Armii Krajowej Różański został mianowany oficerem uzbrojenia 4. Pułku Piechoty Legionów Armii Krajowej. W ostatnich miesiącach wojny działał na terenie Okręgu Częstochowskiego. Otrzymał wysokie odznaczenia, w tym Krzyż Virtuti Militari V klasy. Po wojnie zaangażował się w rozwój swojej macierzystej uczelni. Uczestniczył w organizacji szkolnictwa wyższego o profilu technicznym w regionie kieleckim. Aktywnie działał także w organizacjach społecznych zajmujących się badaniem historii dawnego przemysłu oraz ochroną zabytków techniki w regionie świętokrzyskim.
One of the representatives of the Krakow scientific community associated with the Świętokrzyskie region was Professor Wacław Różański (1913-1994). After graduating from Mikolaj Rej high school he completed a cadet course in 4th Infantry Regiment of the Polish Legions in Kielce. He started to work in factories in Starachowice, where he earned money to study at the Academy of Mining. After the outbreak of World War II, he participated in the September campaign and after losing the Battle of Tomaszów Lubelski he returned to Kielce. Here he established contacts with the Polish Victory Service, Association of Armed Struggle and the Home Army, where he became the commander of the western district of „Zalezianka” in Kielce. Due to its professional qualifications he was involved in the repair and production of weapons and hand grenades. He also participated in military actions. At the Home Army District Headquarters Różański was appointed weapons officer in the 4 Infantry Regiment of the Home Army. In the last months of the war he worked in the District Czestochowa. He received high awards, including the Cross of Military Virtue of 5th Class. After the war, he was one of the developers of his alma mater. He participated in the organization of higher technical education in the Kielce region. He also took active part in social organizations studying the history of the old industry and protection of monuments of technology in the Świętokrzyskie region.
O autorze
Andrzej Rembalski — historyk, świętokrzyski regionalista, wykładowca Wszechnicy Świętokrzyskiej w Kielcach i Wyższej Szkoły Handlowej w Kielcach. Członek zarządów Towarzystwa Przyjaciół Górnictwa, Hutnictwa i Przemysłu Staropolskiego w Kielcach, Związku Harcerstwa Polskiego i Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Jego zainteresowania badawcze obejmują dzieje Kielc, historię krajoznawstwa, turystyki oraz działalność wybitnych postaci związanych z regionem świętokrzyskim.
