Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką został ustanowiony polskim świętem państwowym. z inicjatywy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2018 r. „W hołdzie Obywatelom Polskim – bohaterom, którzy w akcie heroicznej odwagi, niebywałego męstwa, współczucia i solidarności międzyludzkiej, wierni najwyższym wartościom etycznym, nakazom chrześcijańskiego miłosierdzia oraz etosowi suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej, ratowali swoich żydowskich bliźnich od Zagłady zaplanowanej i realizowanej przez niemieckich okupantów”. Jest obchodzony 24 marca – w rocznicę śmierci ośmioosobowej rodziny Ulmów z Markowej koło Łańcuta. Ciężarnej Wiktorii i Józefa oraz ich sześciorga dzieci, których niemieccy żandarmi rozstrzelali za ukrywanie Żydów.

W czasie okupacji ziem polskich przez III Rzeszę, Żydzi na mocy niemieckich rozporządzeń byli stygmatyzowani obowiązkiem noszenia gwiazdy Dawida, przenoszeni do gett, a ostatecznie zgładzeni w obozach zagłady. Od jesieni 1941 r. wszelkie formy pomocy Żydom niesione przez Polaków karane były śmiercią. Ofiarna i konsekwentna pomoc Polaków pozwoliła jednak przetrwać realizowaną akcję eksterminacyjną dziesiątkom tysięcy Żydów. (https://www.sprawiedliwi.org.pl/)

Symbolicznym miejscem upamiętniającym działania Polaków na rzecz ich żydowskich sąsiadów jest muzeum w Markowej na Podkarpaciu otwarte 17 marca 2016 r. Jest to pierwsza w Polsce placówka muzealna zajmująca się tematyką ratowania ludności żydowskiej na okupowanych ziemiach polskich podczas Zagłady. Jest też ono ważnym głosem w dyskusji na temat postawy Polaków wobec Zagłady.  (https://sprawiedliwi.org.pl/pl/historie-pomocy/katalog-historii/polki-i-polacy-zamordowani-za-pomoc-zydom)

W Kielcach w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką zorganizowane zostały następujące wydarzenia:

– w dniach 18 marca – 30 kwietnia 2024 – prezentacja wystawy „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom” (Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia” w Kielcach);

–  dnia 25 marca 2024, godz. 17.00 – panel dyskusyjny „Wokół niemieckiej zbrodni na rodzinie Ulmów z Markowej oraz pomocy świadczonej Żydom przez Polaków. Spojrzenie z różnych perspektyw”. W spotkaniu udział wezmą dr Mateusz Szpytma, dr Alicja Gontarek, dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki. Spotkanie poprowadzi dr Tomasz Domański (Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia” w Kielcach);

– dnia 26 marca 2024 – konferencja edukacyjna dla nauczycieli „Polska pomoc w obliczu Zagłady – edukacja i pamięć” (Centrum Edukacyjne IPN „Przystanek Historia” w Kielcach)

Spis ilustracji:

1. Fragment Muru Pamięci przy budynku synagogi z tabliczkami poświęconymi Sprawiedliwym z terenów kielecczyzny. 
2. Niemieckie obwieszczenie zakazujące Polakom udzielania pomocy Żydom.
3. Awers medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przyznanego kielczance Mariannie Sowiar-Chodnikiewicz.
4. Mur Pamięci przy budynku synagogi poświęcony Polakom ratującym Żydów w czasie okupacji hitlerowskiej odsłonięty w 1996 r. z okazji obchodów 50-tej rocznicy pogromu kieleckiego.