Bartosz Kozak, Eksploatacja rudy żelaza na wzgórzu Kózki koło Daleszyc w latach 1856–1862. Przyczynek do dziejów zakładu wielkopiecowego w Szczecnie
Abstrakt
W artykule opisano dzieje eksploatacji złoża rudy żelaza w rejonie wzgórza Kózki na północ od Daleszyc, prowadzonej w latach 1856–1862 przez właścicielkę zakładu wielkopiecowego w Szczecnie. Opisany przypadek stanowi rzadki przykład prac wydobywczych realizowanych przez prywatnego inwestora w obrębie dóbr rządowych, z czym wiąże się relatywnie obszerna i szczegółowa dokumentacja, dotycząca m.in.: obowiązujących procedur, własności gruntów, sytuacji terenowej, budowy geologicznej, lokalizacji bieżących oraz dawnych robót wydobywczych, techniki górniczej, przebiegu i wielkości eksploatacji, sposobów likwidacji szkód poeksploatacyjnych, składu kadry urzędniczej, a także pracy zaopatrywanego miejscową rudą zakładu wielkopiecowego. Wobec zniszczenia większości dziewiętnastowiecznych archiwaliów administracji górniczej, opisywana jednostka posiada dużą wartość źródłową dla dziejów kopalnictwa rudnego Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.
The article describes the history of iron ore deposit exploitation in the area of Kózki Hill, located north of Daleszyce, conducted between 1856 and 1862 by the owner of the blast furnace plant in Szczecno. This case represents a rare example of mining operations carried out by a private investor on government-owned lands. The exploitation is well-documented, offering a relatively extensive and detailed account that covers various aspects, including: applicable procedures, land ownership, local terrain conditions, geological structure, locations of ongoing and former mining activities, mining techniques, the scale and progression of exploitation, methods for remediating post-mining damages, the composition of the administrative staff, and the operation of the blast furnace plant supplied with locally sourced ore. Given the destruction of most 19th-century mining administration archives, the described instance holds significant source value for the history of ore mining in the Old Polish Industrial District.
O autorze
dr inż. Bartosz Kozak — doktor nauk leśnych w zakresie leśnictwa (2011 r.) oraz doktor nauk humanistycznych w zakresie historii – historii techniki (2019 r.). Adiunkt w Pracowni Historii Techniki Instytutu Historii Nauki im. L. i A. Birkenmajerów PAN w Warszawie. Autor licznych publikacji dotyczących historii regionu świętokrzyskiego.
Członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego oraz Kieleckiego Towarzystwa Naukowego.
